स्पोर्ट्स पॅनोरमा | प्रतिनिधी
इंडियन युनिस्पोर्ट फेडरेशनच्या (IUSF) पहिल्या अध्यक्षपदी प्रो. (डॉ.) अच्युत सामंत यांची एकमताने निवड करण्यात आली आहे. शिक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रातील एक मोठे नाव तसेच KIIT आणि KISS चे संस्थापक असलेल्या सामंत यांच्या नेतृत्वामुळे भारतीय विद्यापीठ स्तरावरील खेळाडूंना अधिक चांगल्या सुविधा आणि सुव्यवस्थित क्रीडा प्रणाली मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
फेडरेशनने प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकानुसार, रविवारी झालेल्या पहिल्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत सामंत यांची या पदावर निवड झाली. या महत्त्वपूर्ण बैठकीला २७ राज्य आणि प्रादेशिक विद्यापीठ क्रीडा संघटनांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
केंद्रीय युवक कार्यक्रम आणि क्रीडा मंत्रालयाने ५ ऑक्टोबर २०२६ पासून IUSF ला विद्यापीठांच्या खेळांसाठी ‘राष्ट्रीय क्रीडा महासंघ’ (NSF) म्हणून तात्पुरती मान्यता दिली आहे. मंत्रालयाच्या आदेशातील कलम ३(o) नुसार, FISU (आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ क्रीडा महासंघ) स्पर्धांसाठी भारतीय विद्यापीठ संघाची निवड करण्याची महत्त्वपूर्ण जबाबदारी आता IUSF कडे असेल. यासाठी संबंधित खेळांच्या राष्ट्रीय महासंघांचे तांत्रिक सहकार्य घेतले जाईल. संबंधित राष्ट्रीय महासंघच त्या खेळाचे तांत्रिक प्राधिकरण राहतील, मात्र IUSF त्यांच्यासोबत प्रशिक्षण, तांत्रिक मानके, गुणवत्ता शोध आणि उत्तम कामगिरीसाठी सहकार्य करू शकते.
सामंत यांचा शिक्षण आणि खेळाची सांगड घालण्याचा प्रदीर्घ अनुभव IUSF साठी जमेची बाजू ठरू शकतो. KIIT आणि KISS च्या खेळाडूंनी यापूर्वीच ऑलिम्पिक, आशियाई आणि राष्ट्रकुल स्पर्धांसह जागतिक विद्यापीठ स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे. अध्यक्षपदी निवड झाल्यानंतर सामंत म्हणाले की, प्रत्येक गुणवान खेळाडूला त्याची पार्श्वभूमी किंवा संस्थेचा विचार न करता स्पर्धेत आणि प्रगतीसाठी समान संधी मिळाली पाहिजे. त्यांनी केंद्रीय क्रीडा मंत्री मनसुख मांडविया आणि मंत्रालयाचे आभार मानतानाच विद्यापीठे, खेळाडू आणि सदस्य संघटनांच्या सहकार्याने काम करणार असल्याचे स्पष्ट केले.
खेळाडूंचे आर्थिक ओझे कमी करण्याच्या उद्देशाने IUSF ने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. यापुढे खेळाडूंकडून कोणतेही वैयक्तिक सहभाग शुल्क आकारले जाणार नाही. शिवाय, सरकारी आणि खाजगी संस्थांसाठी वार्षिक सदस्यत्व शुल्क एकसमान म्हणजे ५०,००० रुपये निश्चित करण्यात आले आहे. राज्य सरकारे, क्रीडा संघटना किंवा विद्यापीठांकडून मिळणाऱ्या सहभाग शुल्काचा वापर केवळ खेळाडूंच्या कल्याणासाठी केला जाईल. विद्यापीठांना मदत करण्यासाठी क्रीडा क्षेत्रातील कामगिरी आणि प्रत्यक्ष गरज यांसारखे स्पष्ट निकष वापरण्याचा प्रस्ताव आहे.
उत्कृष्ट प्रशिक्षण, क्रीडा विज्ञान, पोषण, दुखापतींपासून बचाव आणि पुनर्वसन सुविधा खेळाडूंपर्यंत पोहोचवण्यावर फेडरेशनचा भर असणार आहे. प्रमुख खेळाडूंना शैक्षणिक आणि आर्थिक मदत देण्यासोबतच नियमित विद्यापीठ लीग आणि स्पर्धा आयोजित करण्यालाही प्राधान्य दिले जाईल. खेळांनुसार स्वतंत्र निवड समित्या स्थापन करणे, पात्रता नियम आणि निवड निकष आगाऊ जाहीर करणे आणि तक्रार निवारणाची स्पष्ट प्रक्रिया उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन फेडरेशनने केले आहे. तसेच, दरवर्षी हिशेबाचे ऑडिट करून सदस्यत्व शुल्काच्या वापराचा तपशील सार्वजनिक केला जाणार आहे.
मंत्रालयाच्या आदेशानुसार, IUSF ला पुढील सहा महिन्यांच्या आत (एप्रिल २०२७ पर्यंत) आपली घटना, नियम आणि कार्यप्रणाली राष्ट्रीय क्रीडा प्रशासन कायदा, २०२५ च्या अनुरूप करावी लागणार आहे. याच काळात FISU सारख्या आंतरराष्ट्रीय महासंघाशी संलग्नता मिळवणेही त्यांच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असणार आहे. या आदेशात महिला खेळाडूंची सुरक्षा, वयातील फसवणूक रोखणे, डोपिंग नियंत्रण आणि माहिती अधिकार कायद्याचे पालन करण्याच्या सूचनाही देण्यात आल्या आहेत.
या नव्या बदलानंतर ‘असोसिएशन ऑफ इंडियन युनिव्हर्सिटीज’ (AIU) ची भूमिका कशी असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. ८ ऑक्टोबरच्या पीटीआयच्या वृत्तानुसार, AIU च्या महासचिव यांनी त्यावेळी या घडामोडीवर कोणतीही प्रतिक्रिया दिली नव्हती. मात्र, मंत्रालयाच्या आदेशात AIU च्या स्पर्धा थांबवण्याचे किंवा त्यांची मान्यता रद्द करण्याचे कोणतेही स्पष्ट निर्देश नाहीत. त्यामुळे केवळ IUSF ला मान्यता मिळाल्यामुळे सध्याच्या सर्व अखिल भारतीय आंतर-विद्यापीठ स्पर्धा त्वरित बंद होतील, असा निष्कर्ष काढता येणार नाही. खेळाडूंच्या हितासाठी या दोन्ही संस्थांमध्ये समन्वय असणे आवश्यक मानले जात आहे.
नव्या कार्यकारिणीमध्ये प्रो. (डॉ.) राजेश त्रिपाठी, डॉ. यू. वी. शंकर, प्रो. (डॉ.) कल्पना शर्मा आणि डॉ. कंवर मनदीप सिंग यांची उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाली आहे. डॉ. बिनु जॉर्ज वर्गीस हे महासचिव, तर डॉ. भास्कर शुक्ला कोषाध्यक्ष असतील. डॉ. कविता खोलगडे आणि डॉ. कौकब अझीम यांच्याकडे सहसचिव पदाची जबाबदारी देण्यात आली आहे.
कार्यकारिणी सदस्यांमध्ये डॉ. व्ही. महादेवन, डॉ. अमीनुल हक, अर्जुन पुरस्कार विजेत्या डोला बॅनर्जी, सागर जोशी, पद्मश्री अंजू बॉबी जॉर्ज आणि राजीव तोमर यांसारख्या दिग्गज खेळाडूंचा समावेश असणे हा एक सकारात्मक संकेत आहे. अच्युत सामंत यांच्या नेतृत्वाखाली विद्यापीठांचे खेळ अधिक खेळाडूकेंद्रित, पारदर्शक आणि सुलभ बनवण्याची मोठी संधी आता IUSF कडे चालून आली आहे.
📌 महत्वाच्या बातम्या
- IND vs WI 3rd T20: अभिषेक शर्माची फटकेबाजी, अर्शदीप-नमनचा भेदक मारा; भारताचा वेस्ट इंडिजवर १४ धावांनी विजय
- टी-२० मध्ये अभिषेकची ऐतिहासिक कामगिरी, सर्वात कमी चेंडूत ठोकल्या २००० धावा; सूर्यकुमारला टाकले मागे
- राज्याच्या कुस्ती आखाड्यात आराध्या कुबेरची रुपेरी झेप; मनपा शाळेच्या क्रीडा इतिहासात मानाचा तुरा!
