स्पोर्ट्स पॅनोरमा | प्रविण वाघ
घरची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची… वडील रिक्षाचालक, आई कंपनीत कामाला आणि घरात लहान बहीण. मात्र या परिस्थितीसमोर हार न मानता जिद्द, चिकाटी आणि अथक मेहनतीच्या जोरावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचे प्रतिनिधित्व करणारा शिवछत्रपती पुरस्कार प्राप्त जिम्नॅस्टिक आदित्य तळेगावकर याची कहाणी आजही प्रत्येक युवा खेळाडूला प्रेरणा देणारी आहे.
आदित्यचे २४ ऑगस्ट २०२० रोजी अवघ्या २४व्या वर्षी दीर्घ आजाराने निधन झाले. ऐन उमेदीत एका प्रतिभावान खेळाडूचा प्रवास थांबल्याने क्रीडा क्षेत्राला मोठा धक्का बसला. आज त्याच्या स्मृतिदिनी त्याचा संघर्ष, कुटुंबाचा त्याग आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरापर्यंतचा प्रवास पुन्हा एकदा आठवतो.
अवघ्या चार वर्षांचा असताना जिम्नॅस्टिक्सला सुरुवात
ज्या वयात बहुतांश मुले खेळण्या-बागडण्यात रमलेली असतात, त्या चार वर्षांच्या वयापासून आदित्यने जिम्नॅस्टिक्सचे धडे गिरवायला सुरुवात केली.
लहान वयातच त्याची खेळातील गुणवत्ता दिसू लागली. नियमित सराव, शिस्त आणि मेहनतीच्या जोरावर त्याने जिल्हास्तरीय आणि राज्यस्तरीय स्पर्धांमध्ये आपली छाप पाडली.
एकामागून एक स्पर्धा गाजवत असतानाच त्याच्या मनात मोठे स्वप्न आकार घेऊ लागले—भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याचे!
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतासाठी खेळण्याचे स्वप्न
राज्य आणि राष्ट्रीय पातळीवरील प्रवासानंतर आदित्यने आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी स्वतःला तयार करण्यास सुरुवात केली. त्यासाठी त्याने कठोर मेहनत घेतली.
अखेर त्याच्या मेहनतीला यश आले आणि दक्षिण कोरियामध्ये होणाऱ्या वर्ल्ड जिम्नॅस्टिक्स चॅम्पियनशिपसाठी भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी त्याला मिळाली.
ही बातमी आदित्य आणि त्याच्या कुटुंबासाठी अत्यंत आनंदाची होती. पण त्याच आनंदासोबत एक मोठी चिंता समोर उभी राहिली—परदेशवारीसाठी लागणारा खर्च.
स्वप्न मोठे होते; पण खिशात पैसे नव्हते
आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी दक्षिण कोरियाला जाण्याचा खर्च कुटुंबाच्या आर्थिक क्षमतेपलीकडचा होता.
आदित्यचे वडील रिक्षाचालक, तर आई एका कंपनीत काम करत होती. घरात आदित्यची लहान बहीणही होती. कुटुंबाचा उदरनिर्वाह सांभाळतानाच मुलाच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेसाठी मोठी रक्कम उभी करणे सोपे नव्हते.
पण आपल्या मुलाची गुणवत्ता केवळ पैशांअभावी थांबू नये, असा निर्धार त्याच्या वडिलांनी केला.
पहाटे ५ ते रात्री १ पर्यंत रिक्षा चालवणाऱ्या बापाची जिद्द
आदित्यच्या या प्रवासातील सर्वाधिक भावनिक प्रसंग म्हणजे त्याच्या वडिलांचा संघर्ष.
मुलाला आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेसाठी पाठवायचेच, असा निर्धार करून त्यांनी अधिकाधिक रिक्षा चालवण्यास सुरुवात केली. पहाटे ५ वाजल्यापासून रात्री १ वाजेपर्यंत रिक्षा चालवत त्यांनी मुलाच्या विदेशवारीसाठी पैसे उभे केले.
थकवा होता, आर्थिक चिंता होती; पण त्यापेक्षा मुलाच्या स्वप्नाची किंमत मोठी होती.
अखेर त्या वडिलांच्या मेहनतीमुळे आदित्यला दक्षिण कोरियाला जाऊन वर्ल्ड जिम्नॅस्टिक्स चॅम्पियनशिपमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी मिळाली.
एका रिक्षाचालक वडिलांचा मुलगा जगाच्या व्यासपीठावर भारताचे प्रतिनिधित्व करत होता—कुटुंबासाठी हा क्षण कोणत्याही संपत्तीपेक्षा मोठा होता.
शिवछत्रपती पुरस्काराने कष्टांचे चीज
आदित्यचा प्रवास इथेच थांबला नाही. जिम्नॅस्टिक्समधील त्याच्या उल्लेखनीय कामगिरीची दखल घेत त्याला महाराष्ट्र शासनाच्या प्रतिष्ठेच्या शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्काराने गौरविण्यात आले.
हलाखीच्या परिस्थितीतून पुढे येत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचे प्रतिनिधित्व आणि त्यानंतर शिवछत्रपती पुरस्कारापर्यंतचा त्याचा प्रवास नवोदित खेळाडूंसाठी आदर्श ठरला.
घरची परिस्थिती त्याच्या जिद्दीसमोर हरली
वडील रिक्षा चालवत होते. आई कंपनीत काम करून कुटुंबाला हातभार लावत होती. घरात लहान बहीण होती.
या परिस्थितीचा आधार घेऊन आदित्यने कधीही आपल्या अपयशासाठी कारणे शोधली नाहीत. उलट प्रत्येक अडचण ही पुढे जाण्यासाठीची नवी परीक्षा मानून त्याने मेहनत सुरू ठेवली.
‘परिस्थिती आपले भविष्य ठरवत नाही; आपली जिद्द आणि मेहनत आपले भविष्य घडवते,’ हे आदित्यने आपल्या आयुष्यातून दाखवून दिले.
आणखी यश मिळवण्यापूर्वीच काळाची झडप
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचल्यानंतर आदित्यला आणखी मोठी झेप घ्यायची होती. देशासाठी आणखी स्पर्धा खेळायच्या होत्या. आणखी पदके आणि यश मिळवायचे होते.
पण नियतीने वेगळाच निर्णय घेतला होता.
दीर्घ आजाराशी संघर्ष करत असताना २४ ऑगस्ट २०२० रोजी वयाच्या अवघ्या २४व्या वर्षी आदित्य तळेगावकरचे निधन झाले.
त्याच्या निधनाने कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला. सहकारी खेळाडू, प्रशिक्षक आणि क्रीडाप्रेमींसाठीही ही बातमी धक्कादायक होती.
ज्या वयात खेळाडूची कारकीर्द आकार घेत असते, त्याच वयात आदित्यचा जीवनप्रवास कायमचा थांबला.
आदित्य गेला; पण त्याची कहाणी कायम प्रेरणा देत राहील
आदित्य तळेगावकर आज आपल्यात नसला तरी त्याने दिलेला संदेश आजही जिवंत आहे.
चार वर्षांच्या वयात जिम्नॅस्टिक्सची सुरुवात…
हलाखीची आर्थिक परिस्थिती…
वडिलांचे पहाटे ५ ते रात्री १ पर्यंत रिक्षा चालवणे…
दक्षिण कोरियातील वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व…
आणि प्रतिष्ठेचा शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार…
हा प्रवास केवळ एका खेळाडूच्या यशाची कहाणी नाही. ही एका कुटुंबाच्या त्यागाची, एका वडिलांच्या कष्टांची आणि परिस्थितीपुढे कधीही न झुकलेल्या युवा खेळाडूच्या जिद्दीची कहाणी आहे.
खेळाबरोबर नृत्यातही वेगळी ओळख; ‘एमजे बॉईज डान्स अकॅडमी’तून युवकांना केले स्वावलंबी
आदित्य तळेगावकरची प्रतिभा केवळ जिम्नॅस्टिक्सच्या मैदानापुरती मर्यादित नव्हती. खेळाबरोबरच नृत्य क्षेत्रातही त्याने स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली होती. जिम्नॅस्टिक्समधील चपळता, शरीरावरील नियंत्रण आणि लय यांचा सुंदर मिलाफ त्याच्या नृत्यातही पाहायला मिळत असे.
आदित्य ‘एमजे बॉईज डान्स अकॅडमी’ यशस्वीपणे पुढे नेत होता. या माध्यमातून त्याने अनेक मुलांना नृत्याचे प्रशिक्षण दिले. मात्र त्याचा उद्देश केवळ चांगले डान्सर तयार करण्यापुरता मर्यादित नव्हता.
त्याने सुमारे १० युवकांना नृत्याचे कौशल्य देण्याबरोबरच स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यासाठी मार्गदर्शन केले आणि त्यांना स्वावलंबी बनवण्याचा प्रयत्न केला. आपल्या कलेतून स्वतः पुढे जात असताना इतरांच्याही आयुष्याला दिशा देण्याची त्याची वृत्ती विशेष होती.
स्वतःच्या घरची परिस्थिती हलाखीची असल्यामुळे संघर्ष आणि आर्थिक अडचणी काय असतात, याची आदित्यला पूर्ण जाणीव होती. म्हणूनच आपल्यासारख्या इतर मुलांनीही कौशल्य आत्मसात करून स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, यासाठी तो प्रयत्नशील राहिला.
एका बाजूला आंतरराष्ट्रीय जिम्नॅस्ट म्हणून भारताचे प्रतिनिधित्व, दुसऱ्या बाजूला शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार, तर त्याचवेळी नृत्य क्षेत्रातील काम आणि युवकांना स्वावलंबी करण्याचा प्रयत्न—आदित्यच्या व्यक्तिमत्त्वाचे हे विविध पैलू त्याला इतरांपेक्षा वेगळे ठरवतात.
त्यामुळे आदित्यची कहाणी ही केवळ एका यशस्वी खेळाडूची कहाणी नाही; ती स्वतः संघर्ष करून उभे राहताना इतरांनाही सोबत घेऊन पुढे जाणाऱ्या एका संवेदनशील युवकाची कहाणी आहे.
खेळाडू म्हणून त्याने देशाचे नाव उंचावले, कलाकार म्हणून प्रेक्षकांची मने जिंकली आणि प्रशिक्षक म्हणून अनेक मुलांच्या आयुष्याला दिशा दिली. अवघ्या २४ वर्षांच्या आयुष्यात त्याने निर्माण केलेली ही ओळख आजही त्याच्या आठवणी जिवंत ठेवते.
“परिस्थिती कशीही असली तरी जिद्द, चिकाटी आणि मेहनतीच्या जोरावर आपण पुढे जाऊ शकतो.”
हा संदेश आपल्या छोट्याशा आयुष्यातून देऊन जाणाऱ्या आदित्य तळेगावकर यांच्या स्मृतीस स्पोर्ट्स पॅनोरमाकडून भावपूर्ण श्रद्धांजली! 💐🙏
